IKM-VLAANDEREN VZW
HAGENBROEKSESTEENWEG 167
B-2500 LIER
T. +32 (0)78 15 47 10
F. +32 (0)78 15 48 10
EMAIL: IKM@IKM.BE

 Voorstelling

Uitgangssituatie  | Kwaliteitsborgingssysteem  |  Dierengezondheid  |  Dierenwelzijn  |  Melkwinning  |  Reiniging  |  Milieu  |  Controle door de sector zelf


Uitgangssituatie

De landbouwproductie wordt afgeremd. De rekken puilen uit van goedkope producten uit de ganse wereld. Kwaliteit is binnen een overschottenmarkt de meest bepalende factor geworden voor het landbouwinkomen. De producent biedt op de markt meer aan dan de verbruiker nodig heeft. De keuze naar kwantiteit en naar kwaliteit is groot.

De grootdistributie bepaalt de behoeften. Afwijkende kwaliteit brengt niet alleen grote economische schade toe aan de producent en de verwerking maar tevens aan de distributie, die uit recente crisissen zijn lessen heeft getrokken.

Voorkomen is beter dan genezen. Daarom stelt de grootdistributie zelf een aantal eisen aan zijn leveraars. Die eisen hebben niet alleen betrekking op de basiskwaliteit van de landbouwproducten maar evenzeer op de goede landbouwpraktijken van de producenten.

De moderne verbruiker staat ver af van de huidige landbouwactiviteiten en van de hedendaagse voedselproductie. De voedselketen is complex en ondoorzichtig voor de consument.

Wat vroeger geproduceerd werd vond meestal rechtstreeks of via plaatselijke handelaars zijn weg naar de verbruikers. Meer produceren betekende meer inkomen.

De huidige, intensieve veeteelt wordt vastgelegd in eerder afschuwelijke beelden. De consument treft in dit alles geen enkele blaam, hij oordeelt op basis van de gegevens die hem voorgeschoteld worden. De media bepalen de werkelijkheid.

De sector, in casus de melkveehouderij, is in dit verband aan een mentaliteitsverandering toe. De zuivelsector krijgt vandaag nog altijd veel krediet en vertrouwen van de moderne verbruiker, de biologische kwaliteit van de grondstof melk en van de afgeleide zuivelproducten staan buiten kijf. Het gevaar bestaat echter dat het product goed wordt bevonden maar de producent en zijn methoden eerder verdacht.

Beter zelf te sturen dan gestuurd te worden zal dus de leuze voor de toekomst moeten zijn. Beantwoord de vraag vooraleer ze wordt gesteld. Zeg wat je doet en handel ernaar, maar zorg er ook voor dat je geloofd wordt. De bewijsvoering en de betrouwbaarheid is een essentieel onderdeel van een doorgedreven kwaliteitsmanagement.

Een klantgerichte benadering van kwaliteit met als doel datgene aan te bieden waar de klant recht meent op te hebben krijgt in de toekomst meer aandacht dan de productgerichte benadering waarvan het eindresultaat als vanzelfsprekend wordt beschouwd.

IKM, Integrale Kwaliteitszorg Melk, een kwaliteitsborgingssysteem

De producenten zijn zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit en de veiligheid van de producten die ze voortbrengen. De producenten zelf zijn dan ook verantwoordelijk voor de controle op die kwaliteit en veiligheid. Zelfcontrole wordt dan ook de toegangscode tot de markt.

De overheid moet hierbij instaan voor normering en voldoende inspecties.
De melk is tot nu toe waarschijnlijk de best overwaakte grondstof binnen de landbouwactiviteit. De globale kwaliteitscontrole gekoppeld aan een systeem van vergoedingen en strafpunten en de systematische controle op kritische punten binnen de totale productie zijn echter gericht op het product. De zelfcontrole hoort echter eveneens de productieomstandigheden te borgen.

De moderne, geschoolde verbruiker wil immers ook weten hoe zijn product tot stand is gekomen. Termen uit de wereld van milieubeheer, dierenbescherming, biotechnologie, e.a. zijn in de zuivelsector binnengeslopen en hebben er zich onomkeerbaar gevestigd.

De goede productiemethode, de bezorgdheid voor dierenwelzijn en milieu, de zuiverheid en de veiligheid van het eindproduct, het vermijden van insleep van bedrijfsvreemde stoffen, dat zijn de onderwerpen van IKM, Integrale Kwaliteitszorg Melk.

Naast de voedselveiligheid is er in IKM dus ook aandacht voor andere aspecten van een duurzame landbouwproductie.
Een groot deel van deze borgingspunten gaan dus verder dan wat door de wetgever geregeld is. Hierna volgt een overzicht van deze bovenwettelijke normen.

Het IKM-certificaat waarborgt de goede landbouwpraktijk op het melkveebedrijf. Het lastenboek beschrijft meer dan honderd borgingspunten in zeven essentiële onderdelen van de melkproductiemethode.

Dierengezondheid, dierenwelzijn, melkwinning, reiniging, milieu, meldingsplicht en duurzaamheidsmonitor zijn de zeven modules waarin bestaande reglementering onderschreven wordt en aangevuld met een aantal punten van goede landbouwpraktijk.

Dierengezondheid

De module dierengezondheid heeft als doelstelling om met ruime preventieve maatregelen en gerichte ziektebestrijding de gezondheid van de koeien te bevorderen.

Een bijkomende algemene inspectie van de gezondheidstoestand van de koeien, de invoering van een geneesmiddelenregister, de vereiste van een GVP-erkenning (Good Veterinairian Practice) voor de bedrijfsdierenarts en het instellen van een procedure voor het herkennen van met medicijnen behandelde dieren lopen een op til zijnde wetgeving vooruit. Verder wordt een beperking van het geneesmiddelengebruik nagestreefd om de veiligheid van de geleverde melk op elk ogenblik te garanderen o.a. door het jaarlijks verplicht nameten van de melkinstallatie.

Dierenwelzijn

In de tweede module dierenwelzijn zijn de huisvesting, de voeding en verzorging van het melkvee de beoogde borgingspunten.

Voor de huisvesting zijn tal van normen ingevoerd i.v.m. bindstelsels, afmetingen van ligboxen en eetstanden, de veiligheid in de stal, de verlichting en de verluchting van de stal. Tevens wordt de beschikbaarheid en de kwaliteit van het drinkwater omschreven en wordt weidebeloop en grasvoorziening geregeld .

Van de leveranciers van mengvoeders, natte bijproducten en droge enkelvoudige voeders wordt geëist dat zij een GMP-erkenning halen; verkopen tussen landbouwers onderling worden geregistreerd. Gescheiden opslag moet de risico’s beperken.

Melkwinning

De module melkwinning borgt het hygiënisch melken door een gemotiveerde melker met een goed functionerende melkinstallatie in een hygiënische omgeving. Ook de voorbehandeling van de uiers wordt een belangrijk punt in het IKM-kwaliteitsstreven.

De goede bewaring van de melk in een snel en diep koelende melktank met voldoende capaciteit, een goed en regelmatig roerwerk, voorzien van een gemakkelijk afleesbare thermometer, een melkwacht en een instroombeveiliging (voor nieuwe tanks), geplaatst in een net, goed verlicht en verlucht, voldoende ruim en gemakkelijk bereikbaar lokaal wordt extra in de aandacht gebracht om mogelijke besmetting te vermijden.

Zowel de melkinstallatie als de koeltank worden respectievelijk jaarlijks en tweejaarlijks uitgemeten door een erkend specialist die de goede werking nagaat volgens een ISO-normering.

Reiniging

Een doeltreffende reiniging van de melkveestal, van de melkinstallatie, van de koeltank en van het melk- en tanklokaal staan in de module reiniging centraal. Ook worden de gebruikte reinigings- en ontsmettingsmiddelen en hun dosering gecontroleerd evenals de reinigingstemperatuur en het gebruikte water dat van drinkwaterkwaliteit moet zijn.

Milieu

Uiteindelijk als laatste maar niet als minste de module milieu. Borgingspunten over de veilige opslag van reinigingsmiddelen en over de verzorging van de bedrijfsomgeving moeten de optimale bedrijfsomstandigheden creëren voor een gezonde, veilige en verantwoorde melkproductie.

Controle door de sector zelf

Voor het eerst in België is zo een alles omvattend kwaliteitssysteem op het spoor gezet. Het IKM-project werd opgezet in overleg met de verschillende actoren uit de zuivelsector. Daartoe werd de nationale Interprofessionele Werkgroep IKM opgericht. Dit nationale overlegorgaan omschrijft de richtsnoeren van het IKM-systeem en neemt alle beslissingen betreffende de inhoud van de IKM-lastenboeken. De werkgroep bestaat uit:

  • vertegenwoordigers van de zuivelindustrie via de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ),
  • vertegenwoordigers van de drie landbouworganisaties, namelijk het Algemeen Boerensyndicaat (ABS), de Boerenbond (BB) en de Fédération Wallonne d' Agriculture (FWA),
  • vertegenwoordigers van de twee uitvoerende organen van het IKM-project (IKM-Vlaanderen en het Comité du Lait)
  • vertegenwoordigers van de verenigingen voor melkkwaliteit.

IKM-Vlaanderen vzw werd op 16 december 1999 opgericht als executieve voor Vlaanderen van het nationale project IKM-QFL-QMK. De stichtende leden zijn het Algemeen Boerensyndicaat (ABS), de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ), de Boerenbond en het Vlaams Promotiecentrum voor Agro- en visserijmarketing (VLAM).

De vereniging heeft tot doel de IKM-certificering van de Vlaamse melkveehouderij en de Vlaamse zuivelindustrie te ontwikkelen, operationeel te maken en te beheren.

Het Comité du Lait asbl in Battice bestaat reeds sedert vele jaren (1964), en heeft als belangrijkste taak de uitvoering van de officiële controle op de melkkwaliteit.

Eind 1999 kreeg het comité dezelfde taak toegewezen als IKM-Vlaanderen, maar dan voor het Waals Gewest.

De zuivelsector wil met deze kwaliteitsbenadering via autocontrole aan de spits blijven staan van de integrale ketenbewaking.

De uiteindelijke doelstelling is de bijna totale Belgische productie van rauwe melk in het IKM-certificaat te borgen.
Verder wordt in diezelfde periode de ganse keten van producent tot consument in een duurzaam systeem vastgelegd om het kwaliteitsimago van de melkveehouderij naar de verbruiker toe te versterken.

De start werd gegeven met de productie van de melk op de melkveebedrijven, maar snel volgde tevens de melkophaling, het transport en de aflevering. Het lastenboek IKM-transport omvat 48 borgingspunten over de melkophaling, het transport, de melkontvangst, de reiniging, de chauffeurs en de identificatie van de leveraars.

De verwerking door de melkerijen, die momenteel gebeurt op basis van ISO- en HACCP-lastenboeken, en de distributie van de afgewerkte producten zijn onderwerp voor voorbereidende studies.

CONCEPT & CREATION BY WESTSITE
 Naar boven op de pagina  Home  Print  Contact